Πατήστε εδώ, για να κάνετε το www.Messinia-Holidays.gr αρχική σας σελίδα.

Ελιά

Ελιά

 
Δένδρο ελιάς
Συστηματική ταξινόμηση

Σύστημα: κατά CRONQUIST, 1981

Βασίλειο: Φυτά (Plantae)
 
Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)
 
Ομοταξία: Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)
 
Τάξη: Χοιραδιώδη (Scrophulariales)
 
Οικογένεια: Ελαιοειδή (Oleaceae)
 
Γένος: Ελαία (Olea)
 
Είδη
Βλέπε κείμενο

Η ελιά ή ελαιόδενδρο ή λιόδεντρο (επιστ. Ελαία, Olea) είναι γένος καρποφόρων δένδρων της οικογένειας των Ελαιοειδών (Oleaceae), το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν παράγεται το ελαιόλαδο. Η ελιά υπήρξε το σύμβολο της θεάς Αθηνάς.

Ο καρπός της ελιάς είναι πολύ βασικός για την Μεσογειακή διατροφή, τόσο ως εδώδιμος όσο και επειδή από αυτόν παράγεται το ελαιόλαδο.

Είναι γνωστή από την αρχαιότητα. Καλλιεργούνταν στην Αρχαία Ελλάδα και οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούσαν σημαντικά εμπορικά προϊόντα.

Η ελιά είναι γνωστή από τους αρχαιότατους χρόνους, και πιθανότατα κατάγεται από το χώρο της ανατολικής Μεσογείου. Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, πατρίδα της ελιάς είναι η Αθήνα και η πρώτη ελιά φυτεύτηκε από την Αθηνά στην Ακρόπολη.

Οι Έλληνες ήταν ο πρώτος λαός που καλλιέργησε την ελιά στον ευρωπαϊκό μεσογειακό χώρο. Την μετέφεραν είτε Έλληνες άποικοι είτε Φοίνικες έμποροι. Όπως αναφέρει ο Πλίνιος, κατά το 580 π.Χ, ούτε το Λάτιο ούτε η Ισπανία ούτε η Τύνιδα γνώριζαν την ελιά και την καλλιέργειά της.[1] Η ελιά ευδοκιμεί σε κλίματα εύκρατα χωρίς ακρότητες θερμοκρασίας (με μέση ετήσια θερμοκρασία 16οC) και υγρασίας, για αυτό είναι ευρύτατα διαδεδομένη στη μεσογειακή ζώνη (όπως στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Τουρκία, και την Αλγερία και αλλού)

ώριμοι καρποί της ελιάς

 

Είναι δέντρο αειθαλές, έχει φύλλα αντίθετα, λογχοειδή, δερματώδη, σκουροπράσινα στην άνω επιφάνεια και αργυρόχροα στην κάτω.

Τα άνθη της είναι λευκωπά, μονοπέταλα και πολύ μικρά, σχηματίζουν ταξιανθία βότρυος και εμφανίζονται προς το τέλος Μαΐου, ενώ ο καρπός ωριμάζει και συλλέγεται κατά τα τέλη του φθινοπώρου και αρχές του χειμώνα. Ο κορμός της ελιάς είναι οζώδης και καλύπτεται από τεφρόφαιο φλοιό.

Είδη και ποικιλίες

Το γένος Olea περιλαμβάνει τα εξής είδη και ποικιλίες:

  • Ελαία η αγρία (Olea silvestris), κοινώς αγρελιά ή αγρελίδι
  • Ελαία η ευρωπαϊκή (Olea europea) ή κοινή, το συνηθέστερα καλλιεργούμενο είδος ανά τον Κόσμο
  • Ελαία η αιολόκαρπος (Olea aeolocarpus)
  • Ελαία η ηδύκαρπος (Olea nigra dulcis)
  • Ελαία η ισπανική (Olea hispanica)
  • Ελαία η κρανιόμορφος (Olea craniomorpha), κοινώς σουβλολιά
  • Ελαία η κρεμοκλαδής (Olea pendulata), κοινώς κρεβατοελιά
  • Ελαία η κωνική (Olea conica) κοινώς ελιά σαλωνίτικη
  • Ελαία η λευκόκαρπος (Olea leucocarpa)
  • Ελαία η μακρόκαρπος (Olea macrocarpa), κοινώς αετονυχολιά
  • Ελαία η μικρόκαρπος (Olea microcarpa), κοινώς λιανολιά ή λαδοελιά
  • Ελαία η μαστοειδής (Olea mamillaris), κοινώς λιάστρος
  • Ελαία η πρώιμος (Olea precox), κοινώς καλοκαιρίδα
  • Ελαία η σαλέρνιος (Olea salerniensis), κοινώς γαϊδουρολιά
  • Ελαία η στρεπτή (Olea contorta), κοινώς στριφτολιά
  • Ελαία η στρογγυλοειδής (Olea rotunda virida)
  • Ελαία η υποστρόγγυλος (Olea subrotunda)
  • Ελαία η σφαιρική (Olea sphaerica)
  • Ελαία η υπόχλωρος (Olea virida)[2]

Σε μερικές απ' αυτές τις ποικιλίες, με ορθολογική επιλογή, έχει επιτευχθεί μεγαλύτερη απόδοση σε ελαιόλαδο χάρη σε μια αξιόλογη σμίκρυνση του πυρήνα προς όφελος της σάρκας.

Ευδοκιμεί σε πολλές περιοχές του κόσμου, αρκεί η θερμοκρασία να μη κατέρχεται πολύ και για μεγάλα χρονικά διαστήματα κάτω από το μηδέν. Γι' αυτό και ιδιαίτερα κατάλληλες περιοχές για την καλλιέργειά της είναι οι παραθαλάσσιες. Τα δένδρα φυτεύονται σε ευθείες σειρές ή σε ρομβοειδείς διατάξεις. Ανάλογα με την ποικιλία και την ποιότητα του εδάφους η απόσταση μεταξύ των σειρών κυμαίνεται από 7 έως 20 μέτρα. Η περιοχή στην οποία καλλιεργούνται ελαιόδενδρα ονομάζεται "ελαιώνας"

Πηγές

  1. Δ. Παπαγιαννόπουλος στο λήμμα "Ελαία", Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Π. Δρανδάκη, Αθήνα
  2. Γ. Κ. Γεωργαλάς, στο λήμμα "Ελαία", Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Π. Δρανδάκη, Αθήνα

 

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια